18 december 2012

Spelende dieren en emoties

Er zijn hier jonge zwaantjes: 4 kleine, pluizige bolletjes, geboren in november! Inmiddels zijn ze zo'n 6 weken oud. Ondanks dat het zo laat in het seizoen is, lijken ze het goed te doen. De ouders zijn ook wel erg beschermend: nieuwsgierige voorbijgangers die iets te dichtbij komen worden hardhandig en zonder pardon weggejaagd. Nu zag ik een paar weken terug de ouders met jongen naar het water lopen. Daar aangekomen sprongen de kleintjes enthousiast in het water. Er werd geplonst, gespetterd en ze zaten elkaar speels achterna. De kuikens leken echt blij te zijn dat ze weer terug in het water waren. Het deed me denken aan het dartele gedrag van koeien als ze in de lente, na een hele winter op stal, weer de wei in mogen.

Maar kunnen dieren eigenlijk wel "blij" zijn? Tijdens mijn studie werd er altijd gewaarschuwd om niet te snel menselijke eigenschappen aan dieren toe te schrijven. We leven ons in in onze studieobjectjes en zien dan misschien dingen die er niet zijn. Soms zijn er ook gewoon simpelere verklaringen te bedenken. Misschien waren de zwaantjes wel gewoon aan het badderen en zag het er speels uit omdat ze nog wat klungelig zijn? Of ze waren instinctief aan het spelen, maar voelden daar verder geen emoties bij? Hoe zou je dat eigenlijk kunnen aantonen, of een dier emoties voelt? Je zou bijvoorbeeld kunnen kijken naar stofjes in de hersenen die bij de mens in verband worden gebracht met bepaalde gevoelens. Maar ook dan blijft het de vraag of een dier onder invloed van hetzelfde stofje ook hetzelfde voelt.

Er is onderzoek gedaan naar het lachen van ratten. Jazeker: ratten kunnen lachen! Of ze ook humor hebben is niet bekend ;-) maar ze maken tijdens het spelen een bepaald geluid dat opgevat zou kunnen worden als "lachen". Het menselijk oor kan deze hoge frequentie (50 kHz) niet horen, maar met behulp van een ultrasone detector kunnen we het wel hoorbaar maken. Deze 50-kHz-geluidjes blijken samen te hangen met hogere waarden van dopamine, een stofje in de hersenen dat bij mensen voor positieve emoties zorgt.

Het spinnen van een kat is ook een signaal dat het dier zich op zijn gemak voelt (hoewel ze het bij pijn juist ook kunnen doen). Net als het kwispelen van een hondenstaart. Honden en katten zijn dieren die ook als ze volwassen zijn blijven spelen. Dat zou deels door domesticatie kunnen komen, maar ook volwassen wilde dieren spelen soms nog. Waarom zouden ze dat doen? Jonge dieren zouden spelenderwijs vaardigheden kunnen leren die ze in hun volwassen leven nodig hebben. Volwassen dieren zouden hun techniek door spel kunnen verfijnen. Maar het kan ook zijn dat ze het gewoon leuk vinden!
Zeg nou zelf, dit ziet er toch leuk uit?




2 opmerkingen:

  1. Wat een leuk stukje. Ik zit ook graag te kijken hoe mijn muisjes "spelen" en als ze heel blij zijn maken ze soms sprongetjes. Zo ziet het er in mijn ogen tenminste uit, dat ze blij zijn. Zeker weten doe ik het niet. Maar het blijft leuk om naar te kijken!

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Wat leuk Elise! Springende dieren zien er vaak grappig uit. Ik vind het bijvoorbeeld ook altijd geweldig om te zien hoe lammetjes soms door het weiland heen stuiteren. Daar word ik altijd blij van!

      Verwijderen