16 juni 2013

Broedmachine vs. natuurbroed kuikens

Ik zal er niet omheen draaien: ik ben een fan van natuurbroed. Maar ik snap de charme van broedmachines wel. Tuurlijk is het spannend om de eitjes uit te zien komen en leuk om kuikentjes van zo dichtbij te zien opgroeien. Ik wil ook best geloven dat deze kuikens gemakkelijker tam worden dan wanneer ze in een ruime volière bij de ouders opgroeien. Maar geef toe, hoe mooi is dit?

Hen met kuikens in het binnenhok.
Hen met kuikentje in de zon.
Hen wijst voedsel aan.
Lekker warm onder moeder's vleugels.
...of bij vader!
Meteen op dag 1 al via het trapje naar het binnenhok.
Haan en hen met kuikens (ongeveer 1 week oud).
Hen, kuiken (ongeveer 3 weken oud) en haan.

Deze foto's zijn gemaakt in onze volière. Het zijn Chinese dwergkwarteltjes, een vogelsoort die heel geschikt is om de bodem van een gezelschapsvolière te bevolken. Bij ons hebben ze de keuze tussen een binnen- en buitengedeelte. In de winter en 's nachts zitten ze binnen, in de zomer zijn ze vooral buiten aan het rondscharrelen en als het echt warm is kamperen ze weleens buiten. Ze eten een standaard zaadmengsel, soms aangevuld met trosgierst, groente, fruit, meelwormen, eivoer en universeelvoer. Daarnaast hebben ze altijd beschikking over water, grit en maagkiezel. In de winter eten ze beduidend meer zaad, enerzijds omdat ze dan veel energie steken in het op temperatuur houden van hun lichaam, maar ook omdat ze in de zomer smullen van allerlei insekten, slakjes en wormen die ze zelf buiten vinden.

De volwassen kwartels zijn slechts ±12 cm groot en pas uitgekomen kuikentjes hebben het formaat van een hommel! Superschattig dus en ik kan me ook best voorstellen dat mensen waarbij natuurbroed niet wil lukken hun heil zoeken in de broedmachine. Maar wat kuikens uit de broedmachine missen is het aanleren van natuurlijk gedrag. Zo wil het nog weleens voorkomen dat kuikentjes sterven omdat ze zand eten of omdat ze uit zichzelf niet snappen waar ze moeten drinken. Ze leren van hun ouders niet alleen wat eetbaar is, maar bijvoorbeeld ook wanneer er gevaar dreigt, de betekenis van verschillende geluiden (kwarteltaal) en hoe een kwartel zich sociaal hoort te gedragen. Sommige gedragingen zijn instinct en dan maakt het dus niet uit of de kuikens een voorbeeld hebben, maar er zijn ook dingen die geleerd moeten worden van soortgenoten.

Bij veel nestvlieders komt inprenting voor: jonge dieren leren tijdens een bepaalde periode in het begin van hun prille leventje wie hun ouders zijn en wie ze dus moeten volgen voor voedsel, warmte en bescherming. Lang werd gedacht dat dit proces onomkeerbaar was -als een jong dier ingeprent is op bijvoorbeeld een mens zal het die altijd als zijn ouder blijven zien- maar daar zijn onderzoekers inmiddels toch op teruggekomen. Onderzoek heeft uitgewezen dat het proces flexibeler is dan voorheen gedacht werd en dat een kuiken zijn eerste conclusie nog kan aanpassen als het maar genoeg tijd doorbrengt met de echte ouders.
Naast filial (familie) inprenting is er ook seksuele inprenting: hoe moet mijn toekomstige partner er uit zien? Bij dieren opgevoed door pleegouders van een andere soort wil dat nog wel eens problemen geven. Mannetjes baltsen dan niet voor vrouwtjes van de eigen soort, maar wel voor vrouwtjes die er uit zien als de pleegmoeder.

Waarom hennetjes uit de broedmachine soms zelf moeilijker overgaan tot broeden?
Naast het sociale aspect (gaat het te ver als ik deze dieren "sociaal gestoord" noem?) kan er ook een genetische oorzaak zijn. Door het gebruik van broedmachines krijgen hennetjes die door een genetische oorzaak normaal gesproken geen nageslacht zouden krijgen nu toch nakomelingen met diezelfde "slechte" genen. Uiteraard zijn er ook altijd voorbeelden van broedmachine hennetjes die zelf top-moeders blijken te zijn... maar waarom het risico nemen als er ook genoeg aanbod is van natuurbroedkwartels?

4 opmerkingen:

  1. Wat een mooie voliere zeg! En hele leuke vogeltjes, daar zou ik uren naar kunnen kijken. Ik heb wel eens een andere soort muis bij kleurmuizen moeten laten opgroeien, omdat de moeder niet voor haar zorgde. Toen ik die later terugplaatste bij de eigen soort, gedroeg die muis zich als een kleurmuis en de anderen leken in eerste instantie niet goed te weten hoe ze daar op moesten reageren en zij was bang van de anderen. Maar ze had zich daarna gelukkig heel snel aangepast.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Interessant! Die kleurmuizen accepteerden het andere muisje toen het nog klein was dus wel? Dat is wel mooi dat dat kan: in geval van nood zo'n beestje laten opgroeien bij pleegouders.
      Mijn favoriete kinderboekje (Pluizerd in het bos) ging over een eekhoorntje die was opgevoed door een kat, maar weer terugkeerde in het bos en toen de grootste moeite had om zich aan te passen aan het leven als eekhoorn. Erg leuk boekje voor kinderen en er zit dus ook een kern van waarheid in.

      Kwarteltjes zijn echt hele leuke vogels om naar te kijken: ze zijn vrijwel altijd actief bezig met rondscharrelen, of ze nemen een zandbad of liggen lekker in de zon op te warmen. De klimop in onze volière begint eindelijk de hele muur te bedekken, zoals we graag wilden. Ik vind het mooi als er veel groen is en voor de vogeltjes is het ook fijn: ze kunnen er in wegkruipen en zoeken naar insekten op de takjes en bladeren.

      Verwijderen
  2. Hoi Yvonne,

    wat grappig dat jullie deze kwartels hebben :-)
    En heel fijn dat ze een binnen én een buitenverblijf hebben.
    Natuurlijk is het het mooist als de jongen in de vrije natuur kunnen opgroeien maar soms is het niet anders. Ik vind dat een broedmachine eigenlijk alleen kan als er een ras met uitsterven bedreigd wordt of wat dan ook, maar ja.....

    Heel leuk en ook informatief blog weer :-)
    groetjes, Helma

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Dankje Helma!
      Er wordt helaas heel veel gebruik gemaakt van broedmachines bij deze kwartelsoort. Daardoor is er een overschot aan kwartels en is het moeilijk om jongen te verkopen. Haantjes worden dan ook vaak gratis weggegeven.
      Groetjes, Yvonne

      Verwijderen