28 november 2015

Bezorgde moeders en zelfstandige kids

Koevogels (Molothrus ater) leggen net als koekoeken hun eieren in de nesten van andere vogels. Zo wordt hun kuiken opgevoed door pleegouders en hoeven ze zelf geen vleugel uit te steken... Toch blijkt dat moeder koevogel haar jong niet compleet in de steek laat. Ze blijft in de buurt van het nest en houdt een oogje in het zeil. Als de pleegouders het vreemde ei opmerken en uit het nest verwijderen neemt ze wraak! Ze vernielt het nest met de overgebleven eieren zodat de pleegouders elders opnieuw moeten beginnen. Misschien krijgt ze dan een tweede kans om haar ei in hun nest te dumpen.

Ook als het jonge koevogeltje uitgekomen is, is de taak van haar biologische moeder nog niet voorbij. Ze blijft op afstand haar jong in de gaten houden. Als het koevogeltje bedelt, roept haar echte moeder terug. Mogelijk speelt dit een rol bij het inprenten: het koevogeltje wordt opgevoed door ouders van een andere soort, maar als ze later zelf groot is moet ze zich als een koevogel gedragen en niet zoals haar pleegouders. Als kuiken moet het echter wel toneelspelen en de kuikens van de gastoudersoort imiteren. Best verwarrend voor die kleine koevogels!


Inprenten
is een leerproces tijdens een bepaalde gevoelige periode met betrekking tot de sociale identiteit (zoals: 'wie is mijn moeder' of bij seksuele imprinting: 'wie moet ik als partner kiezen'). Uit onderzoek is gebleken dat koevogels wel degelijk gevoelig zijn voor inprenten. Wanneer een koevogelkuiken in een experimentele omgeving 24 uur per dag bij de gastoudersoort opgesloten wordt, zal het in zijn latere leven niet weten dat het een koevogel is maar zich gedragen als de gastoudersoort.

Waarom gebeurt dit in het wild dan niet?
Recent is ontdekt dat jonge pas-uitgevlogen koevogels in het wild 's nachts alleen op pad gaan. Ze verlaten hun gastoudernest in het bos, om naar open velden te gaan. Volwassen koevogels brengen namelijk de meeste tijd op open velden door. Daar vinden ze hun belangrijkste voedselbron (zaden) en kunnen ze soortgenoten ontmoeten.
's Ochtendsvroeg keren ze weer terug naar hun pleegouders, want die blijven ze ook na het uitvliegen nog enkele weken voeren. Er werd gedacht dat moeder koevogel het kuiken het bos uit lokte, maar uit zenderonderzoek blijkt dat het kuiken toch echt helemaal alleen op stap gaat. Er is dus geen sprake van een ontroerende, nachtelijke reünie tussen biologische moeder en koevogelkuiken. Waarschijnlijk is instinct de drijvende kracht achter dit gedrag.

Als de jonge koevogel zelfstandig is, voegt ze zich bij een groep juveniele koevogels. Daar leert ze verder hoe zich te gedragen als een koevogel en zal ze ook een partner kunnen vinden.

Lees ook mijn eerdere blog over Broedparasitisme, maffiavogels en stinkbommen.

Of kijk mijn videoblog:


Referentie:
Louder, M. et al. (2015) Out on their own: a test of adult-assisted dispersal in fledgling brood parasites reveals solitary departures from hosts. Animal Behaviour, Vol.110: 29-37. doi:10.1016/j.anbehav.2015.09.009

2 opmerkingen:

  1. Interessant, voor mij nieuwe informatie.
    Ik ben ook niet zo thuis in de vogels.

    Vogelvriendelijke groet,

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Dat van die nachtelijke uitstapjes is ook nog maar pas gepubliceerd :-)
      Bedankt voor je reactie en fijne zondag Rob!

      Verwijderen